skip to Main Content
اسموز معکوس چیست؟

اسموز معکوس چیست؟

در این مطلب سعی داریم که به طور کامل اسموز معکوس را به شما عزیزان توضیح بدهیم با ما همراه باشید.

اسمز یک پدیده‌ی طبیعی و یکی از مهم‌ترین فرایندهای طبیعت است. فرایندی که در آن آب از محلول رقیق تمایل به انتقال به سمت محلول غلیظ دارد. نمونه‌های اسمز شامل جذب آب توسط ریشه‌های گیاهان از خاک و جذب آب از خون توسط شش‌ها هستند.

برای بیان ساده‌تر این موضوع فرض کنید دو ظرف یکسان داریم که از طریق یک غشای نیمه‌تراوا به یکدیگر متصل شده‌اند. در یکی از این ظرف‌ها آب شور و در دیگری آب شیرین قرار دارد. رفته‌رفته آب شیرین به سمت آب شور جریان یافته و تا زمانی که غلظت دو طرف با یکدیگر برابر شود، این مهاجرت ادامه می‌یابد.

همانطور که در شکل بالا مشاهده میکنید این غشاء نیمه تراوا سعی بر این دارد که غلظت دو آب را برابر کند چون آب ناخالص غلظت بیشتر دارد پس آب خالص به سمت آب ناخالص انتقال می‌کند تا زمانی که دو سمت غلظت برابری داشته باشند حالا که درباره روش اسمز فهمیدیم اما اینجا سوالی پی می‌آید.

این روش چرا در تصفیه آب استفاده می‌شود؟

در جواب باید گفت که این روش به صورت معکوس انجام می‌گیرد یعنی دستگاه تصفیه آب از روش اسمز معکوس استفاده می‌کند. یعنی آب را بافشار بالا توسط پمپ به فیلتر ممبران(غشاء نیمه تراوا) انتقال میدهد و وقتی که آب با فشار به غشاء نیمه تراوا وارد می‌شود فرایند به صورت برعکس اتفاق می‌افتد یعنی آب ناخالص به سمت آب خالص انتقال پیدا می‌کند در این بین چون املاح و هرچیزی که ضخامتی بیشتر از روزنه‌های غشاء نیمه تراوا دارد نمی‌تواند عبور کند در نتیجه آب خالص از آن عبور میکند. در تصفیه آب خانگی این روزنه‌ها 0/0001 میرکرون ضخامت دارد و می‌توان به جرات گفت که بیشتر از 99 درصد این املاح داخل آب از آن عبور نمی‌کنند.

تاریخچه کوتاه اسموز معکوس

فرایند اسمزی از طریق غشاهای نیمه تراوا ابتدا در سال ۱۷۴۸ توسط ژان آنتوان نولت مشاهده شد. تا ۲۰۰ سال بعد، اسمز تنها پدیده ای بود که در آزمایشگاه مشاهده شد. در سال ۱۹۵۰، دانشگاه کالیفرنیا در لس آنجلس ابتدا آب نمک زدایی را با استفاده از غشاهای نیمه تراوا مورد بررسی قرار داد. محققان هر دو دانشگاه کالیفرنیا در لس آنجلس و دانشگاه فلوریدا در اواسط دهه ۱۹۵۰ از آب دریا، آب شیرین تولید می‌کردند، اما جریان به قدری کم بود که قابل تجاری سازی نبود.

غشاء نیمه تراوا

غشا (Membrane) به معنای پوسته است.

غشا دارای نفوذپذیریِ انتخابی است که مانند سد عمل می‌کند. یکی دیگر از کاربردهای آن رفع ابهام از فرایندهای غشایی است.

  • در کل، به هر نوع پوسته یا پردهٔ نازک و تراوا یا نیمه‌تراوا گفته می‌شود.
  • غشای پلاسمایی در پزشکی، میکروبیولوژی، فیزیولوژی یاخته‌ای و زیست‌شیمی به پوستهٔ نازک یاخته‌ها که یک دولایهٔ فسفولیپیدی است و به‌عنوان مرز میان ساختارهای گوناگون یاخته‌ای عمل می‌کند، گفته می‌شود.

غشاها برای جداسازی محلول‌ها یا مخلوط گازها کاربرد دارند، که بسته به خواص غشا، اعم از استحکام، محافظ تکیه‌گاه، مواد تشکیل‌دهنده می‌تواند کاربردهای گوناگونی داشته باشد.

غشاء نیمه تراوا یا غشاء با نفوذپذیری انتخابی گونه‌ای غشاء است که به مولکول‌ها و یون‌های مشخصی اجازه عبور می‌دهد. این عبور از طریق سازوکار واپخش و گاهی انتشار آسان‌شده به همراه انتقال فعال یا انتقال کنش‌پذیر صورت می‌پذیرد.

میزان عبور از غشای نیمه‌تراوا، به فشار، غلظت و دمای مولکول یا یون آن سوی غشاء وابسته است.

در زیست‌شناسی، عبور مولکول‌ها و یون‌ها از بیرون سلول به درون سلول از طریق یک غشاء دولایه لیپیدی که یک غشاء نیمه‌تراواست، انجام می‌شود. در تصفیه آب، از غشای نیمه تراوا با روش اسمز وارون استفاده می‌شود.

This Post Has 3 Comments

دیدگاهتان را بنویسید

Back To Top
×Close search
Search